Το «gaslighting» είναι μια μορφή συναισθηματικής κακοποίησης και χειραγώγησης. O θύτης μπορεί να αρνείται ότι είπε κάτι, να παραποιεί γεγονότα ή να κατηγορεί το θύμα για κάτι που δεν έκανε και να το κάνει να πιστέψει ότι έχει λάθος, με στόχο να το κάνει να αμφιβάλλει για τις σκέψεις, τα συναισθήματα ή την κρίση του.
Αυτή η συμπεριφορά μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην ψυχική υγεία του θύματος, καθώς το κάνει να αμφισβητεί συνεχώς την ικανότητά του να κατανοεί την πραγματικότητα.
Η ομώνυμη ταινία του 1944 «Gaslight» πραγματεύεται ακριβώς αυτή την μορφή συναισθηματικής κακοποίησης, κατά την οποία ο σύζυγος προσπαθεί να κάνει τη γυναίκα του να αμφιβάλλει για την ψυχική της υγεία, μετακινώντας τις λάμπες αερίου και λέγοντας της ότι δεν το έκανε ποτέ, αν και εκείνη το αντιλαμβανόταν.
Στην εποχή μας χρησιμοποιούμε τον συγκεκριμένο όρο όταν θέλουμε να περιγράψουμε μια συμπεριφορά ανάμεσα σε ένα ζευγάρι, που περιλαμβάνει ψέματα και αμφισβήτηση. Το θύμα πιστεύει ότι είναι υπεύθυνο για τα προβλήματα στη σχέση, ακόμα κι αν δεν είναι.
Πως θα αναγνωρίσουμε τα σημάδια του Gaslighting;
- Αμφισβήτηση της αντίληψης σου για την πραγματικότητα
«Έχω παρατηρήσει ότι μιλάς με τον φίλο σου περισσότερο τελευταία και με κάπως διαφορετικό τρόπο. Αυτό με κάνει να νιώθω άβολα». Η απάντηση: «Δεν καταλαβαίνω τι λες. Δεν έχει αλλάξει τίποτα. Είσαι απλώς υπερβολικός/ή και φαντάζεσαι πράγματα. Ίσως έχεις πολύ άγχη και τα βλέπεις όλα διαφορετικά από ό,τι πραγματικά είναι». - Η συνεχής αμφισβήτηση των συναισθημάτων σου, όταν εκφράζεις την ενόχλησή σου και του λες ότι σε πλήγωσε, εκείνος/η αντιδρά με την εξής φράση
«Είσαι πολύ ευαίσθητος/η, δεν είπα κάτι κακό. Μην το κάνεις τόσο μεγάλο θέμα, υπερβάλλεις». - Η δική σου αντίδραση προκαλεί τη δική του κακή συμπεριφορά και σε κάνει να αισθάνεσαι ένοχος/η
«Επειδή αντιδράς έτσι, με κάνεις να θυμώνω περισσότερο». - Επανειλημμένα ψέματα
«Για άλλη μια φορά άφησες τα ρούχα σου παντού», εκείνος μπορεί να απαντήσει: «Δεν άφησα τίποτα. Δεν καταλαβαίνω γιατί το κάνεις τόσο μεγάλο θέμα. Δεν έγινε ποτέ αυτό.». - Αίσθηση απομόνωσης
«Δεν καταλαβαίνουν τι περνάμε εμείς οι δύο. Μην τους μιλάς για τη σχέση μας, γιατί δεν θα το καταλάβουν και θα σε επηρεάσουν αρνητικά. Είναι εναντίον της σχέσης μας και θα αρχίσουν να σου λένε ότι πρέπει να αφήσεις τη σχέση.»
Αν αναγνωρίσεις αυτά τα σημάδια στη σχέση σου, πρέπει να προστατεύσεις τον εαυτό σου συναισθηματικά και ψυχικά. Είναι σημαντικό να εμπιστευτείς την αντίληψή σου, να καταγράψεις τα γεγονότα που σε κάνουν να αμφιβάλλεις για την πραγματικότητά σου, να θέσεις τα όρια σου και να απομακρυνθείς από αυτή την σχέση ζητώντας την βοήθεια από έναν ειδικό που μπορεί να σε βοηθήσει να κατανοήσεις την κατάσταση στην οποία βρίσκεσαι και να σου δώσει εργαλεία για να την αντιμετωπίσεις.